Działalność Konsorcjum w roku 2015

Kalendarium

  • 27. lutego 2015, Sosnowiec – II posiedzenie Rady Polskiego Konsorcjum Polarnego
  • 23. czerwca 2015, Warszawa – I zebranie Grupy Roboczej ds. Baz Danych
  • 16. lipca 2015, Warszawa – robocze zebranie Zarządu i Sekretariatu PKPol
  • 1-4. września 2015, Sosnowiec – SSF workshop ‘Taking the next step in Svalbard snow research’, pod patronatem PKPol
  • 14-15. października 2015 – seminarium inicjujące ‘Polski Svalbardzki Program Śnieżny’, pod patronatem PKPol
  • 23-24. listopada 2015, Warszawa – II zebranie Grupy Roboczej ds. Baz Danych
  • 28. listopada 2015, Toruń – otwarcie rozszerzonej wystawy Polskiego Konsorcjum Polarnego, towarzyszącej Jubileuszowi 40-lecia Stacji Polarnej UMK na Spitsbergenie
  • 2. grudnia 2015, Warszawa – otwarte spotkanie – workshop w sprawie Narodowego Programu Badań Polarnych
  • 7. grudnia 2015, Warszawa – III posiedzenie Rady Polskiego Konsorcjum Polarnego

Bieżące inicjatywy

  • Polska baza metadanych polarnych
  • Narodowy Program Badań Polarnych – wspólnie z Komitetem Badań Polarnych Polskiej Akademii Nauk
  • Polski Svalbardzki Program Śnieżny – patronat nad projektem, współpraca z Centrum Studiów Polarnych

II Posiedzenie Rady Polskiego Konsorcjum Polarnego - podsumowanie

II posiedzenie Rady Polskiego Konsorcjum Polarnego odbyło się 27.02.2015, na Wydziale Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Sosnowcu. W trakcie posiedzenia:

  • przyjęto program działań Polskiego Konsorcjum Polarnego na rok 2015 (Załącznik 1)
  • zainicjowane zostały prace nad strukturą baz danych polarnych PKPol, powołano Grupę Roboczą ds. baz danych. Głównym celem pracy zespołu jest opracowanie założeń do utworzenia przy Polskim Konsorcjum Polarnym bazy metadanych polarnych. Przewodniczącym Grupy Roboczej został prof. UG dr hab. Leszek Łęczyński
  • przedyskutowano koncepcję Narodowego Programu Badań Polarnych, w którego opracowanie zaangażowane będą: PKPol, Komitet Badań Polarnych PAN oraz szerokie grono ekspertów. Zatwierdzono wstępny skład zespołu, który będzie koordynował prace nad Programem.
  • przyjęto budżet na rok 2015

Działalność Grupy Roboczej ds. Baz Danych

Inicjatywę opracowania polskiej bazy metadanych polarnych koordynuje Zastępca Przewodniczącej PKPol, prof. UG dr hab. Leszek Łęczyński, przewodnicząc powołanej na II posiedzeniu Rady PKPol Grupy Roboczej. Dotychczas miały miejsce dwa spotkania Grupy, 23.06.2015 oraz 23-24.06.2015, w Instytucie Geofizyki PAN w Warszawie.

W trakcie spotkań przedyskutowano umiędzynarodowienie tworzonej polskiej bazy danych polarnych oraz włączenie do informacji danych związanych z funkcjonowaniem Centrum Studiów Polarnych KNOW, które powstają w trakcie realizacji prac doktorskich w obszarach Arktyki i Antarktyki. Wskazano również na konieczność opracowania modelu katalogowania danych oraz zakresu ich opisu w instytucjach naukowych stowarzyszonych w Polskim Konsorcjum Polarnym.

Obecnie trwają prace nad platformą informatyczną oraz kwestiami prawnymi dotyczącymi dostępu do danych.

Narodowy Program Badań Polarnych – postęp prac

Komitet Badań Polarnych PAN i Polskie Konsorcjum Polarne jako reprezentanci środowiska polskich naukowców pracujących w obszarach polarnych zgodnie uznały, że istnieje potrzeba stworzenia jednolitego Narodowego Programu Badań Polarnych na następną dekadę.

Dokument ma służyć zarówno środowisku naukowemu, jak i podczas rozmów z odbiorcami zewnętrznymi (m. im. agencjami grantowymi, ministerstwami, sektorem gospodarczym).

Podczas II posiedzenia Rady PKPol wstępnie przedyskutowano koncepcję Programu, w którego opracowanie zaangażowane będą: PKPol, Komitet Badań Polarnych PAN oraz szerokie grono ekspertów. Zatwierdzono wstępny skład Zespołu Roboczego. Przewodniczącym Zespołu został prof. dr hab. Jan Marcin Węsławski z Instytutu Oceanologii PAN.

Dotychczasowe etapy prac nad Programem obejmowały:

  • dyskusję w trakcie roboczego zabrania Zarządu i Sekretariatu PKPol 16.07.2015, na które zaproszony został prof. Węsławski,
  • otwartą dyskusję środowiska naukowców związanych z rejonami polarnymi, która toczyła się za pośrednictwem strony internetowej PKPol,
  • spotkanie – workshop 2.12.2015, w którym wzięli udział członkowie Zespołu Roboczego, Komitetu Badań Polarnych PAN, Rady PKPol, a także inne osoby zainteresowane Programem. Podczas spotkania ustalone zostały główne cele Programu, a także zakres i ramy czasowe dalszych działań.

Informacje na temat Narodowego Programu Badań Polarnych dostępne są na stronie internetowej PKPol.

Polski Svalbardzki Program Śnieżny

Śnieg stanowi element łączący badania lodowców, lodu morskiego, permafrostu, hydrologii, ekosystemów lądowych i atmosfery i w związku z tym może stanowić punkt wyjścia dla interdyscyplinarnego programu  badań w Arktyce.

Polski Svalbardzki Program Śnieżny, projekt szerokiego grona specjalistów różnych dziedzin naukowych prowadzących badania związane z pokrywą śnieżną, zastał zainicjowany podczas seminarium, które odbyło się 14-15.10.2015 na Wydziale Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Sosnowcu. Miejsca na Svalbardzie, w których Polacy prowadzą badania naukowe stanowić będą potencjał stworzenia sieci przestrzennej dla działań programu – połączenie wysiłków wielu zespołów badawczych w jeden nadrzędny cel przy wsparciu Polskiego Konsorcjum Polarnego oraz Centrum Studiów Polarnych. Koordynatorami Programu są prof. dr hab. Krzysztof Migała (Uniwersytet Wrocławski) oraz dr Mariusz Grabiec (Uniwersytet Śląski).

Polskie działania wpisują się w działania międzynarodowe, czyli Pan-Arctic Snow Cover Program (PASCoP) jako priorytetowy program International Conference of Arctic Research Planning (ICARP III), w którym poszukiwane są odpowiedzi na problemy badawcze pojawiające się na styku dyscyplin.

Polskie Konsorcjum Polarne na arenie ogólnopolskiej i międzynarodowej

Reprezentanci Polskiego Konsorcjum Polarnego aktywnie uczestniczą w działaniach dotyczących planowania i koordynacji badań polarnych na arenie międzynarodowej. Poniżej przedstawiono wybrane wydarzenia i inicjatywy.

Od marca br. Konsorcjum jest obecne w niedawno rozpoczętym projekcie Unii Europejskiej EU-PolarNet, który ma za zadanie koordynować badania polarne w Europie i opracować Europejski Program Badań Polarnych Inicjatywa ta zwiększa możliwość dostępu do środków przeznaczonych na finansowanie nauki w ramach programu Horyzont 2014-2020, ze  szczególnym uwzględnieniem obszaru „Blue Growth”. Realizacja projektu jest przewidziana na 5 lat, po jego zakończeniu kontynuatorem wypracowanych efektów będzie Europejska Rada Polarna. Delegatem PKPol podczas spotkania inauguracyjnego (10-12.03.2015, Bremerhaven, Niemcy) była Przewodnicząca Agnieszka Kruszewska.

Polscy uczestnicy ASSW 2015 (fot. z archiwum W. Ziai)

Wyraźny był udział reprezentantów PKPol podczas tegorocznego Arctic Science Summit Week (Tydzień Szczytu Nauk Arktycznych – ASSW), który odbył się w dniach 23-30 kwietnia, w Toyamie (Japonia).  ASSW to doroczne światowe spotkanie na szczycie organizacji naukowych zajmujących się badaniami Arktyki i ich organizacją. Biorą w nim udział naukowcy, eksperci, a także politycy i media. Koordynatorem jest International Arctic Science Committee (IASC). W trakcie szczytu odbywają się posiedzenia międzynarodowych organizacji naukowych, warsztaty, konsultacje programowe związane z polityką badań Arktyki. Co dwa lata w ramach ASSW organizowane są bardzo prestiżowe sympozja naukowe. W roku 2013 kongres ASSW miał miejsce w Krakowie, a jego głównym organizatorem ze strony Polski było Polskie Konsorcjum Polarne. Tegoroczne ASSW zgromadziło rekordową liczbę uczestników – około 700 osób z 27 krajów, Polska delegacja liczyła aż 24 osoby.

Udział członków Rady i Sekretariatu PKPol w ASSW 2015 miał charakter zarówno naukowy (referaty podczas sesji tematycznych), jak i organizacyjny (obrady Rady IASC, spotkania Grup Roboczych IASC, spotkanie Forum of Arctic Research Operators – FARO).

Przedstawiciele PKPol obecni na ASSW 2015: prof. dr hab. Piotr Głowacki, prof. dr hab. Jacek Jania, dr Maja Lisowska, mgr Elżbieta Majchrowska, prof. dr hab. Krzysztof Migała, prof. dr hab. Waldemar Walczowski, prof. dr hab. Wiesław Ziaja.

Działalność Konsorcjum prezentowana była podczas trzeciego kongresu Arctic Circle (16-18.10.2015, Reykjavik, Islandia), który zgromadził ponad 1500 uczestników z prawie 50 krajów. Było to spotkanie o profilu polityczno-naukowo-biznesowym (organizator: Arctic Circle – organizacja non profit Prezydenta Islandii Olafura Ragnara Grimssona; obecne głowy państw: Prezydent Grimsson, Książę Monako Albert II i Prezydent Francji Francois Hollande).

Na sesji zorganizowanej przez EU-PolarNet oraz European Polar Board: What Can Arctic Stakeholders and Researchers Learn from Each Other? Zastępca Przewodniczącej PKPol prof. dr hab. Wiesław Ziaja wygłosił referat promujący Polskie Konsorcjum Polarne.

Reprezentacja PKPol: prof. dr hab. Wiesław Ziaja, prof. dr hab. Piotr Głowacki. Ponadto, ze strony polskiej w obradach brał udział Lech Mastalerz, Kierownik Ambasady RP w Islandii.

W dniu 26.03.2015 w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych w Warszawie odbyło się seminarium „Cele i narzędzia polskiej polityki arktycznej”, poświęcone omówieniu celów i narzędzi polskiej polityki arktycznej. Organizatorzy zaprosili przedstawicieli administracji publicznej, parlamentarzystów, ambasadorów, dziennikarzy oraz ekspertów z różnych dziedzin zajmujących się problematyką polarną.

Główne omawiane zagadnienia dotyczyły polskiego zaangażowania w Arktyce i wynikających z tego możliwości realizacji interesów gospodarczych polskich przedsiębiorców. Podstawą ma być wypracowana we współpracy z Ministerstwami Infrastruktury i Rozwoju, Gospodarki oraz Spraw Zagranicznych strategia działania „Go Arctic”. Eksperci wskazali potencjalne obszary działalności obejmujące transport morski, wykorzystanie surowców naturalnych w Arktyce oraz uwarunkowania prawno-międzynarodowe i środowiskowe. Obecne możliwości politycznej i gospodarczej współpracy w obszarach arktycznych możliwe są dzięki zaangażowaniu polskich naukowców realizowanemu od ponad pięćdziesięciu lat w tym rejonie. Uczestnikom spotkania przedstawiono cele, działania oraz potencjał naukowo-badawczy Polskiego Konsorcjum Polarnego, który może zostać wykorzystany do realizacji idei zwiększenia polskiej aktywności w obszarach polarnych.

Członkowie Zarządu i Rady PKPol obecni na spotkaniu: prof. dr hab. Piotr Głowacki, Zastępca Przewodniczącej prof. UG dr hab. Leszek Łęczyński, dr Michał Łuszczuk.

Uczestnicy workshopu SSF ‘Taking the next step in Svalbard snow research’

Pierwszym spotkaniem naukowym, którego Konsorcjum zostało współorganizatorem, był Workshop SSF ‘Taking the next step in Svalbard snow research’. Odbył się on w dniach 1-4.09.2015 na Wydziale Nauk o Ziemi UŚ w Sosnowcu. Członkiem międzynarodowego zespołu organizacyjnego z ramienia PKPol była mgr Elżbieta Majchrowska. Celem workshopu było: wypracowanie interdyscyplinarnej, porównywalnej oraz wieloletniej strategii/metodyki pobierania próbek śniegu na Svalbardzie z wykorzystaniem dotychczasowych miejsc badań; sformułowanie problemów badawczych dotyczących interakcji mikrobiologicznych, chemicznych i fizycznych w pokrywie śnieżnej; a także nawiązanie współpracy międzynarodowej owocującej wspólnym projektem badawczym.

Jako pierwszy rezultat spotkania, listopadzie złożony został do Svalbard Science Forum wniosek o finansowanie pilot study. Stronę polską reprezentują w nim: dr Bartłomiej Luks (Instytut Geofizyki PAN) i dr Mariusz Grabiec (Uniwersytet Śląski).

Nadchodzące wydarzenia

Polskie Konsorcjum Polarne zostało zaproszone do współudziału w organizacji XXXVI Sympozjum Polarnego, które odbędzie się w Lublinie w dniach 8-11 czerwca 2016, pod hasłęm „Progress in polar research from tradition to new challenges”. Do Komitetu Naukowego została zaproszona dr Maja Lisowska. Gospodarzem tegorocznego Sympozjum jest Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

Działalność promocyjno-informacyjna

  • rozbudowa strony internetowej http://www.pkpolar.pl/
  • rozbudowa i modernizacja wystawy Polskiego Konsorcjum Polarnego (przy dofinansowaniu ze środków Centrum Studiów Polarnych – KNOW)
  • opracowanie ulotek, prezentacji, plakatów promocyjnych – materiały te są dostępne w wersji drukowanej oraz do pobrania ze strony www.
  • promocja PKPol w trakcie wypraw polarnych (podziękowania dla dr. Mateusza Strzeleckiego z Uniwersytetu Wrocławskiego).
Do pobrania – pdf