Działalność Konsorcjum w roku 2017

Kalendarium

  • 16 stycznia 2017 – V posiedzenie Rady PKPol, Wydział Nauk o Ziemi UŚ, Sosnowiec
  • 31 marca – 7 kwietnia 2017 – przedstawiciele PKPol na Arctic Science Summit
    Week 2017
    , Praga, Czechy
  • 10 kwietnia 2017 – spotkanie redakcyjne Białej Księgi polskich badań polarnych,
    IGF PAN, Warszawa
  • 12 maja 2017 – spotkanie zespołu ds. baz metadanych polarnych, Politechnika
    Warszawska
  • 13-15 października 2017 – PKPol koordynuje udział Polski w kongresie Arctic
    Circle Assembly 2017
    , Reykiavik, Islandia
  • 19 listopada 2017 – spotkanie redakcyjne Białej Księgi polskich badań polarnych,
    IGF PAN, Warszawa
  • 8 grudnia 2017 – udział przedstawicieli PKPol w posiedzeniu Polar Task Force
    w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, Warszawa

Zmiany w składzie Konsorcjum


Instytucje – Partnerzy PKPol

Z końcem 2017 roku współpracę w ramach PKPol zakończył Uniwersytet Gdański, który współtworzył Konsorcjum od samego początku jego działalności w 2012 roku.
Dziękujemy za wszystkie wspólne działania i mamy nadzieję na owocną dalszą współpracę między PKPol a UG. 

Rada PKPol

Pod koniec roku nastąpiła również zmiana personalna Delegata do Rady Polskiego Konsorcjum Polarnego z ramienia Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Serdecznie dziękujemy prof. dr hab. Grzegorzowi Rachlewiczowi za wszystkie lata aktywności w Konsorcjum i witamy wśród Członków Rady dr-a Marka Ewertowskiego.

W dniu 21 listopada zmarł prof. dr hab. Krzysztof Krajewski, Delegat do Rady PKPol z ramienia Instytutu Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk. Profesor Krajewski był wybitnym geologiem, pracownikiem i członkiem Rady Naukowej Instytutu Nauk Geologicznych PAN oraz członkiem Komitetu Badań Polarnych PAN.

PODSUMOWANIE POSIEDZEŃ

V Posiedzenie Rady PKPol

Data: 16 stycznia 2017 r.

Miejsce: Wydział Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego, Sosnowiec

Główne punkty posiedzenia:

  • Sprawozdanie merytoryczne i finansowe z działalności PKPol w 2016 r.
  • Informacja o stanie prac nad Strategią Polskich Badań Polarnych i Polskim Narodowym Programem Badań Polarnych: zakończona została praca nad tekstem Strategii Polskich Badań Polarnych, trwa opracowanie graficzne, tekst zostanie przetłumaczony na język angielski.
  • Sprawozdanie dotyczące prac Grupy Roboczej PKPol ds. Baz Danych: koncepcja pilotażowej wersji bazy metadanych polarnych; zostanie rozesłana ankieta dotycząca rodzaju danych, którymi dysponują poszczególne jednostki instytucjiPartnerów Konsorcjum, pilotażowa baza danych powstanie dla Centrum Studiów Polarnych KNOW na podstawie danych zbieranych przez doktorantów Interdyscyplinarnych Studiów Polarnych.
  • Z inicjatywy PKPol oraz Komitetu Badań Polarnych PAN wystosowana została prośba o organizację polskiej sesji na kongresie Arctic Circle Assembly 2017. Inicjatywą tą są zainteresowane Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Prof. Jacek Jania przedstawił propozycję udziału w spotkaniu: sesja plenarna pt. “Poland and the Arctic”; sesja równoległa; przegląd filmów; wystawa w postaci plansz elektronicznych.
  • Plan rewitalizacji Stacji im. A. B. Dobrowolskiego: prof. Marek Lewandowski w 15 lat od oddania zarządu Stacją im. A.B. Dobrowolskiego w Oazie Bungera na Antarktydzie Instytutowi Geofizyki PAN podzielił się autorskim pomysłem zagospodarowania obiektu jako automatycznej, bezzałogowej stacji geofizycznej. Zaprezentował harmonogram działań rewitalizacyjnych Stacji na lata 2017-2025, popierany przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych.
  • Targi Polarne 2018: inicjatywa spotkała się z przychylnym przyjęciem Władz Uniwersytetu Śląskiego; głównym organizatorem miałoby być PKPol oraz Uniwersytet Śląski jako lider PKPol; impreza ma być wpisana w harmonogram obchodów 50-lecia UŚ 2017-2018; wstępna data – 3 dni w czerwcu 2018; powstała wstępna baza potencjalnie zainteresowanych firm.
  • Zatwierdzenie planu merytorycznego i budżetowego na rok 2017
  • Poparcie dla projektu Instytutu Oceanologii PAN budowy nowego statku oceanicznego, mającego zastąpić r/v Oceania.

ZAKOŃCZONE INICJATYWY

Strategia Polskich Badań Polarnych – koncepcja na lata 2017-2027

W bieżącym roku zakończone zostało przygotowywanie pierwszego z dwu opracowań w ramach Narodowego Programu Badań Polarnych, zatytułowanego „Strategia polskich badań polarnych – koncepcja na lata 2017-2027”. Nad realizacją tego projektu czuwało Polskie Konsorcjum Polarne przy współpracy z Komitetem Badań Polarnych PAN. Dokument wypracowany został przy współudziale całego polarnego środowiska naukowego, a skierowany jest do szerokiego grona odbiorców. Ma on na celu zarysowanie stanu oraz zdefiniowanie kierunków rozwoju polskich badań polarnych w ciągu najbliższej dekady.

Składamy serdeczne podziękowania Redaktorowi „Strategii…” prof. dr. hab. Janowi Marcinowi Węsławskiemu, Koordynatorowi projektu z ramienia PKPol prof. dr. hab. Wiesławowi Ziai oraz wszystkim, którzy włączyli się w dyskusję nad ostatecznym kształtem tego dokumentu. 

Publikacja ta dostępna jest na stronie PKPol pod adresem:
http://www.pkpolar.pl/wp-content/uploads/STRATEGIA_POL_caly%20plik_RGB_LISTOPAD_2017.pdf

BIEŻĄCE INICJATYWY

Biała Księga polskich badań polarnych

Szczegółowy dokument programu polskich badań polarnych – Biała Księga, powstaje pod redakcją prof. Żanety Polkowskiej, przy wsparciu prof. Marka Lewandowskiego. Jego podstawą i punktem wyjścia są materiały przygotowane przez Zespoły Problemowe Komitetu Badań Polarnych PAN. W tym roku odbyły się dwa spotkania zespołu redakcyjnego, których wynikiem jest ostateczny schemat Księgi. W chwili obecnej trwa praca nad uzupełnianiem poszczególnych rozdziałów.

Polski Svalbardzki Program Śnieżny

Na podstawie opracowania dr. Bartłomieja Luksa (IGF PAN)

W ramach Polskiego Svalbardzkiego Programu Śnieżnego ukazały się w roku 2017 następujące publikacje:

  • Sobota, I., 2017. Selected problems of snow accumulation on glaciers during longterm studies in north-western Spitsbergen, Svalbard. Geografiska Annaler: Series A, Physical Geography 99(2)
  • Kępski, D., Luks, B., Migała, K, Wawrzyniak, T., Westermann, S., Wojtuń, B., 2017. Terrestrial Remote Sensing of Snowmelt in a Diverse High-Arctic Tundra Environment Using Time-Lapse Imagery, Remote Sensing, 9(7), 733 (praca interdyscyplinarna)
  • Laska, M., Barzycka, B., Luks, B., 2017. Melting Characteristics of Snow Cover on Tidewater Glaciers in Hornsund Fjord, Svalbard, Water, 9(10), 804
  • Opała-Owczarek, M., Pirożnikow, E., Owczarek, P., Szymański, W., Luks, B., Kępski, D., Szymanowski, M.,
  • Wojtuń, B., Migała, K., 2018. The influence of abiotic factors on the growth of two vascular plant species (Saxifraga oppositifolia and Salix polaris) in the High Arctic. CATENA, 163, 219 – 232 (praca interdyscyplinarna)

Dużym sukcesem było również uzyskanie finansowania w ramach konkursu NCN OPUS 13 projektu „Zmiany lodowców północno-zachodniego Spitsbergenu jako wskaźnik współczesnych przeobrażeń zachodzących w kriosferze”, kierowanego przez dr. hab. Ireneusza Sobotę (UMK). W lipcu i sierpniu 2017 odbyły się badania terenowe w ramach projektu “The Importance Of Cryptogams In The Primary Succession Process On Glacier Forelands In Svalbard (CRYPTOGAM), koordynowanego przez mgr Paulinę Wietrzyk (Uniwersytet Jagielloński), który otrzymał finansowanie w ramach INTERACT Transnational Access. W październiku 2017 wraz z grupą SnowNet (PI: Jean-Charles Gallet, Norwegian Polar Institute, Norway; Co-PI’s: Bartłomiej Luks, Institute of Geophysics, Polish Academy of Sciences, Poland; Andrea Spolaor, CNR-IDPA, Italy; Catherine Larose, University of
Lyon, France/IPEV; Mats Björkman, University of Gothenburg, Sweden; Chris Borstad, The University Centre in Svalbard, Svalbard, Norway) złożony został w ramach „SIOS Pilot call” łączony wniosek SEES i ACCESS pt.: „
Snow Observation in Svalbard (SOS)”. Projekt ten otrzymał finansowanie i wiosną 2018 przeprowadzony zostanie trawers skuterowy między NyAlesundem i Hornsundem, skupiający się na pomiarach parametrów pokrywy śnieżnej (ACCESS). Przygotowane zostaną także raporty o stanie badań śnieżnych na Svalbardzie (SEES) dla SIOS.
We wrześniu w ramach grantów SSF Svalbard Startegic Grant odbyły się w Longyearbyen warsztaty „Svalbard Snow Network” w których brali udział dr Bartłomiej Luks (IGF PAN) i dr Krystyna Kozioł (UP w Krakowie).

Baza metadanych polarnych

Opracował dr hab. Leszek Łęczyński, prof. nadzw. UG, Przewodniczący Zespołu

Opracowanie polskiej bazy metadanych polarnych realizował w roku 2017 zespół w składzie :
dr hab. Leszek Łęczyński, prof nadzw., Uniwersytet Gdański – Przewodniczący
dr hab. inż. Dariusz Gotlib, prof. PW, Politechnika Warszawska
dr Grzegorz Karasiński, Instytut Geofizyki PAN
dr hab. Piotr Köhler, prof nadzw., Uniwersytet Jagielloński
dr Łukasz Małarzewski, Uniwersytet Śląski
mgr Krzysztof Rymer, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu
mgr inż. Marcin Wichorowski, Instytut Oceanologii PAN

Osoby wspierające pracę zespołu:

dr hab. Paweł Bylina, prof. PW, Politechnika Warszawska
mgr inż. Miłosz Gnat, Politechnika Warszawska

W ramach prac zespołu powstała krajowa baza danych osób związanych z badaniami polarnymi licząca 282 nazwiska. Lista objęła naukowców oraz pracowników naukowo-technicznych zarówno aktywnych zawodowo oraz posiadających status pracownika emerytowanego. W spisie nie zostały ujęte osoby z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Uniwersytetu Gdańskiego ze względu na rezygnację uczelni z aktywności w Polskim Konsorcjum Polarnym. Lista zawiera oprócz imienia i nazwiska stopień lub tytuł naukowy, afiliację uczelni, adres e-mail oraz status aktywności zawodowej.

Opracowany został internetowy formularz adresowany do pracowników naukowych, naukowo-technicznych oraz doktorantów, którego celem było zebranie podstawowych informacji o zasobach danych polarnych. Osoby wypełniejące formularz odpowiadały na pięć pytań :

  1. Podaj ogólne informacje na temat posiadanych danych polarnych (max 1000 znaków)
  2. Jaka jest forma zbioru, cyfrowa czy analogowa?
  3. Czy możliwe jest bezpośrednie zdefiniowanie zasięgu przestrzennego zgromadzonych danych?
  4. Czy jesteś zainteresowany przekazaniem opisu danych (metadanych) do systemu informacyjnego PKPol?
  5. Czy jesteś zainteresowany udostępnieniem danych polarnych w jeden z wymienionych sposobów?

W ramach akwizycji danych uzyskano zestawienie osób, które zarejestrowały się w bazie w ramach logowania do systemu. Udział w wypełnianiu formularza miały również osoby spoza PKPol (89 osób). W wymienionej grupie aktywnych osób, które udzieliły odpowiedzi na pytania było 39. Łącznie opracowanych zostało 55 rekordów. Jest to pełna informacja, która wynika z wypełnienia internetowego formularza i opisuje rodzaj metadanych polarnych będących w dyspozycji osoby udzielającej informacji z podaniem odpowiedzi o statusie danych oraz możliwym udostępnieniu. Lista członków PKPol, które wytworzyły aktywne rekordy metadanych polarnych (stan na dzień 1.01.2018):

  1. Instytut Oceanologii PAN – 14
  2. Instytut Geofizyki PAN – 11
  3. Uniwersytet Śląski – 10
  4. Instytut Biochemii i Biofizyki PAN – 6
  5. Uniwersytet Jagielloński – 4
  6. Uniwersytet Wrocławski – 3
  7. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza – 3
  8. Uniwersytet Marii Curie Skłodowskiej – 2
  9. Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika – 1
  10. Państwowy Instytut Geologiczny – 1
  11. Uniwersytet Łódzki – 0
  12. Instytut Nauk Geologicznych PAN – 0
  13. Akademia Morska w Gdyni – 0
  14. Uniwersytet im. Jana Kochanowskiego w Kielcach -0
  15. Politechnika Warszawska – 0
  16. Politechnika Gdańska – 0
  17. Uniwersytet Gdański – 0 (uczelnia poza PKPol)
  18. Uniwersytet Warszawski – 0 (uczelnia poza PKPol)
  19. Inny podmiot naukowy spoza PKPol – 0
  20. Instytut Paleobiologii PAN ( nie ujęty w zestawieniu – nowy członek PKPol)

W dniu 12 maja 2017 odbyło się w Politechnice Warszawskiej, na Wydziale Geodezji i Kartografii spotkanie zespołu. Omawiane były możliwości udziału PKPol w programie afiliowanym przez Krajowy Punkt Kontaktowy Unii Europejskiej „Twinning”. Konkurs był ogłoszony od 15 maja do 15 listopada 2017 – budżet 1 mln euro na 3 lata.

Udział w projekcie nie był możliwy ze względów formalnych. Koordynatorem projektu nie mógł zostać przewodniczący zespołu. Wymagane było aby koordynator projektu miał akceptację wniosku projektowego i ewentualnie umowy na jego realizację w miejscu zatrudnienia. W Uniwersytecie Gdańskim została podjęta decyzja o wypowiedzeniu umowy udziału UG w Konsorcjum.

POLSKIE KONSORCJUM POLARNE NA ARENIE KRAJOWEJ

Udział przedstawicieli PKPol na Posiedzeniu Polar Task Force, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Warszawa, 8.12.2017

Grupa robocza do spraw polarnych – Polar Task Force – utworzona decyzją ministra spraw zagranicznych w roku 2011, działa w celu koordynowania i pogłębiania międzyresortowej współpracy w sprawach polarnych. W jej skład wchodzą przedstawiciele MSZ i innych zainteresowanych ministerstw oraz instytucji naukowych.

W tegorocznym posiedzeniu Polar Task Force uczestniczyła Przewodnicząca PKPol Agnieszka Kruszewska – Zastępca Dyrektora Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN, a także przedstawiciele instytucji – Partnerów PKPol: dr Agnieszka Beszczyńska-Möller (IO PAN), dr hab. Robert Bialik (IBB PAN), prof. Piotr Głowacki (IGF PAN), dr Agata Goździk (IGF PAN), prof. Jacek Jania (UŚ/KBP PAN), dr Anna Kidawa (IBB PAN), dr Małgorzata Korczak-Abshire (IBB PAN), dr hab. Monika Kędra (IO PAN), prof. Marek Lewandowski (IGF PAN), dr hab. Michał Łuszczuk (UMCS), prof. Ksenia Pazdro (IO PAN), dr hab. Ireneusz Sobota (UMK), dr Magdalena Tomala (UJK), dr hab. Piotr Zagórski (UMCS).

W tym roku po raz pierwszy od utworzenia Polar Task Force podczas posiedzenia przeprowadzono, poza częściąsprawozdawczą, sesję panelową. Wzięli w niej udział: Jacek Czaputowicz, podsekretarz stanu w MSZ, prof. Łukasz Szumowski, podsekretarz stanu w MNiSW, Agnieszka Kruszewska, Przewodnicząca PKPol oraz dr Tomasz Perkowski, wiceprezes Fundacji Nauki Polskiej. Celem dyskusji między panelistami oraz ze wszystkimi uczestnikami posiedzenia było przeanalizowanie możliwości zacieśnienia relacji pomiędzy gospodarką a nauką.

Minister Czaputowicz podkreślił, że polska obecność w rejonach polarnych jest ważnym elementem naszej polityki zagranicznej, a minister Szumowski wskazywał na skuteczność polskiej dyplomacji naukowej. Przewodnicząca Agnieszka Kruszewska wskazała, iż PKpol ma świadomość konieczności poszukiwania nowych form nie tylko finansowego wsparcia badań polarnych, lecz także efektywnego przekładania wyników badań naukowych na potrzeby przemysłu (choćby testowanie produktów i technologii w ekstremalnych warunkach środowiskowych). Paneliści zgodzili się, że konieczne jest zapewnienie odpowiedniego priorytetu badaniom polarnym, poszukiwanie możliwych związków z przemysłem i biznesem (nie tylko krajowym) oraz możliwych form wsparcia finansowego.

Podczas posiedzenia omawiano również stan prac nad założeniami polskiej polityki polarnej, która ma zostać zatwierdzona przez Radę Ministrów w pierwszej połowie 2018 roku, prace nad ustawą antarktyczną oraz wzmocnienie obecności Polar Task Force w przestrzeni cyfrowej.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych zainteresowane jest dalszą współpracą i wspieraniem, również finansowym, polskiej działalności naukowej w rejonach polarnych. 

POLSKIE KONSORCJUM POLARNE NA ARENIE MIĘDZYNARODOWEJ

Podsumowanie polskich aktywności na Arctic Circle Assembly 2017, Reykiavik, 13-15.10.2017

Wersja do druku dostępna jako pdf

 
W dniach 13-15 października 2017 odbył się w Reykiaviku piąty doroczny kongres Arctic Circle Assembly, który zgromadził ponad 2300 uczestników z ponad 50 krajów. Konferencje Arctic Circle, o profilu polityczno-naukowo-biznesowym, zwołuje organizacja non profit o tej samej nazwie, założona i kierowana przez byłego prezydenta Islandii Olafura Ragnara Grimssona, który był przewodniczącym tegorocznego kongresu. Arctic Circle Assemblies to obecnie największe cykliczne kongresy poświęcone Arktyce. Oprócz kongresów w Rejkiawiku, Arctic Circle organizuje co roku mniejsze, specjalistyczne konferencje w innych państwach (Forums), nie tylko tych będących członkami Rady Arktycznej.
Kongresy Arctic Circle mają na celu ułatwianie dialogu między liderami i ekspertami politycznymi oraz biznesowymi, naukowcami, przedstawicielami rdzennej ludności i innymi grupami międzynarodowymi zainteresowanymi Arktyką.
 

Polskie aktywności na Arctic Circle Assembly 2017

W tegorocznym spotkaniu mocno zaakcentowany był udział Polski. Obejmował on następujące wydarzenia: 

  • sesja plenarna: “Poland and the Arctic” (15.10.2017), z wystąpieniami m.in. prof. Łukasza Szumowskiego, Podsekretarza Stanu w MNiSW oraz Andrzeja Misztala, Dyrektora Departamentu Prawno-Traktatowego MSZ;
  • sesja tematyczna: “The Arctic and polar research as a Vehicle for STEM & Environmental Education” (15.10.2017);
  • sesja tematyczna: “Polish Exploration of the Changing Arctic” – pokaz filmów (14.10.2017);
  • wystawa: “From Long Tradition to Modern Studies of the Arctic System” (13.-15.10.2017).

Szczegółowe informacje dostępne są w przewodniku po polskich sesjach podczas Arctic Circle Assembly 2017: http://www.polarknow.us.edu.pl/wp-content/uploads/Arctic_Circle_Assembly_2017_broszura_polska.pdf
 
Inicjatywę tę współorganizowały:

  • Polskie Konsorcjum Polarne – koordynator;
  • Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego;
  • Ministerstwo Spraw Zagranicznych;
  • Uniwersytet Śląski jako lider Konsorcjum;
  • Centrum Studiów Polarnych;
  • Komitet Badań Polarnych PAN.

 
Poprzez merytoryczne i graficzne opracowanie wystawy, która była prezentowana podczas całego Arctic Circle Assembly, sesję filmową, sesję tematyczną „The Arctic and Polar Research as a Vehicle for Stem & Environmental Education”, a zwłaszcza poprzez sesję plenarną, przedstawiono uczestnikom konferencji najważniejsze elementy historii polskich badań polarnych oraz – przede wszystkim – główne sztandarowe wyniki i przedsięwzięcia w zakresie badań polarnych, upowszechniając i promując osiągnięcia naukowe polskich instytucji naukowych skupionych w Polskim Konsorcjum Polarnym oraz Centrum Studiów Polarnych – części Konsorcjum.

Umiejętne i szerokie upowszechnianie wyników polskich badań i aktywności na największym na świecie zgromadzeniu naukowców, polityków, przedsiębiorców oraz dziennikarzy zajmujących się Arktyką owocuje efektami bezpośrednimi – uzgodnieniami w zakresie międzynarodowej współpracy naukowej oraz edukacji, a także pośrednimi – wzrostem widoczności i prestiżu nauki polskiej oraz Polski w skali światowej.

 

Polska sesja plenarna. Fot. P. Łepkowski

Główne zagadnienia poruszane podczas polskiej sesji plenarnej

Prof. Jacek Jania, Przewodniczący Komitetu Badań Polarnych PAN (Uniwersytet Śląski, Centrum Studiów Polarnych): 
We wprowadzającym wystąpieniu prof. Jacek Jania zarysował główne motywacje polskich badań w rejonach polarnych, ukazując m. in. związek zmian klimatu Arktyki ze zjawiskami pogodowymi w naszej szerokości geograficznej. Wymienił następnie główne punkty historii polskiej aktywności w Arktyce. Dużą uwagę poświęcił udziale Polski we współczesnych przedsięwzięciach naukowych w Arktyce oraz innowacyjnemu, interdyscyplinarnemu programowi kształcenia młodej kadry naukowej w ramach Centrum Studiów Polarnych, który jest unikatowy w skali międzynarodowej.
Nagranie wystąpienia prof. Jani zostało udostępnione online przez Sekretariat Arctic Circle: https://vimeo.com/238261492 

Prof. Łukasz Szumowski, Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego: 
Wystąpienie prof. Łukasza Szumowskiego pt.: “Strategy of Polish Research Development in the Arctic” skupiało się na dokonaniach polskich naukowców w Arktyce oraz przedstawieniu strategii wspierania badań polarnych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Podstawą dalszego rozwoju ma stać się ukończony właśnie dokument „Strategia polskich badań polarnych – koncepcja na lata 2017-2027″, zakładający między innymi zwiększenie nakładów na dalszą obecność polskich badaczy za kołem podbiegunowym. Wiceminister wyjaśnił, że MNiSW od lat wspiera polskie badania polarne, w tym dedykowanymi projektami realizowanymi w ramach Polskiej Mapy Drogowej Infrastruktury Badawczej (np. inicjatywa PolarPOL – Multidyscplinarne Laboratorium Badań Polarnych).
Prof. Szumowski podkreślił kluczową rolę społecznej odpowiedzialności nauki, programów i projektów edukacyjnych (na przykładzie projektu Horyzont 2020 „EDU-ARCTIC”, którego liderem jest Instytut Geofizyki PAN). Przedstawił również unikatowe w skali świata Centrum Studiów Polarnych, kształcące w innowacyjny sposób badaczy terenów podbiegunowych.
 
Andrzej Misztal, Dyrektor Departamentu Prawno-Traktatowego, Ministerstwo Spraw Zagranicznych:
Andrzej Misztal w wystąpieniu pt.: “Polish Arctic Policy: an Arctic Council Observer State Perspective”, omówił główne filary polskiej polityki arktycznej: respektowanie i wspieranie regulacji prawnych i porozumień wzmacniających międzynarodową współpracę naukową oraz w innych dziedzinach w regionie arktycznym; zaangażowanie w tworzenie i implementowanie europejskiej polityki arktycznej; współpracę w ramach Rady Arktycznej, w której Polska ma status obserwatora od niemal 20 lat (m. in. poprzez organizację spotkań państw-obserwatorów Rady Arktycznej, tzw. Warsaw Format Meetings) oraz wzmacnianie widoczności “polskiej marki” w działaniach polarnych. Dyrektor Misztal wspomniał tu o sile “dyplomacji naukowej”, czyli uczonych jako ambasadorów swojego kraju w miejscach, gdzie prowadzą badania, a także o doradczej grupie eksperckiej przy MSZ, tzw. Polar Task Force, działającej od 2011 r.
Poinformował również o planowanym w najbliższych tygodniach zakończeniu prac nad dokumentem poświęconym priorytetom w polskiej polityce polarnej, który MSZ opracowuje zarówno na potrzeby krajowe, jak i Rady Arktycznej oraz innych partnerów zagranicznych.
 
Dr Agnieszka Beszczyńska-Möller, Instytut Oceanologii PAN: 
Dr Agnieszka Beszczyńska-Möller przedstawiła wieloletnie programy obserwacyjne prowadzone w Arktyce przez polskie instytucje badawcze oraz udział polskich partnerów w wiodących projektach międzynarodowych w ramach programu Horyzont 2020. Zaakcentowała również udział przedstawicieli Polski w najważniejszych organizacjach i strukturach międzynarodowych, zajmujących się problematyką badań Arktyki.
 
Prof. Jan Marcin Węsławski, Instytut Oceanologii PAN: 
Prof. Jan Marcin Węsławski zilustrował na wybranych przykładach konsekwencje zmian klimatu dla ekosystemów Arktyki. Podsumowując całość sesji, przedstawił unikalne elementy polskich badań polarnych, które są cenione na arenie międzynarodowej: długie serie czasowe pomiarów i obserwacji, grono specjalistów z dziedziny taksonomii, których na świecie często brakuje, a także całościowe, biogeosystemowe podejście do badanych obszarów.
 

 Sesję poprowadziła Małgorzata Śmieszek z Arctic Centre, University of Lapland w Rovaniemi. 

Podsumowanie działań polskiej delegacji 

Spotkanie robocze polskiej delegacji w Ambasadzie RP w Reykiaviku. Fot. P. Łepkowski

Polska delegacja, złożona z przedstawicieli środowiska naukowego oraz ministerstw (MNiSW, MSZ) bardzo aktywnie uczestniczyła w kongresie, kładąc szczególny nacisk na promowanie polskich osiągnięć naukowych w obszarach polarnych i wszelkie działania korzystne dla dalszego rozwoju polarnej nauki w naszym kraju.

Polska liderem międzynarodowej współpracy w obszarze edukacji polarnej i promocji nauk o Arktyce

Podczas posiedzenia Arctic Circle Advisory Board,  jej członek, prof. Jacek Jania (Uniwersytet Śląski, Centrum Studiów Polarnych) zgłosił jako strategiczną międzynarodową współpracę w obszarze edukacji polarnej i promocji nauk o Arktyce w społeczeństwie, zwłaszcza na różnych poziomach edukacji – od szkół do studiów doktoranckich, z udziałem Polski jako dotychczasowego lidera. Ten obszar tematyczny będzie proponowany do ustanowienia Mission Council w ramach Arctic Circle – jako grupy szczególnej aktywności międzynarodowej z naturalnym udziałem przedstawicieli Polski w zespole sterującym.

Z racji efektów Polski jako lidera dotychczasowego programu, tematyka międzynarodowej współpracy w obszarze edukacji polarnej i promocji nauk o Arktyce w społeczeństwie, na różnych poziomach edukacji – od szkół do studiów doktoranckich oraz społeczeństwa w grupie tzw. III wieku, może być proponowany przez Polskę jako Obserwatora w Arctic Council na przyszłe lata.

Rozwój projektu Horyzont 2020 EDU-ARCTIC

Dr Agata Goździk (Instytut Geofizyki PAN), koordynatorka projektu EDU-ARCTIC, nawiązała współpracę z projektem Horyzont 2020 ARICE: Arctic Research Icebreaker Consortium, polegającą na prowadzeniu lekcji dla szkół średnich w Europie z lodołamaczy biorących udział w projekcie ARICE, w ramach prowadzonych na nich programów badawczych.

Plan reaktywacji stacji im. A.B. Dobrowolskiego

W trakcie rozmowy przeprowadzonej przez prof. Marka Lewandowskiego (Instytut Geofizyki PAN) z dr. Aleksandrem Klepikowem, zastępcą dyrektora AARI, kierownikiem  Rosyjskiej Ekspedycji Antarktycznej (Russian Antarctic Expedition, RAE), w których uczestniczyli także prof. Piotr Głowacki (Instytut Geofizyki PAN) oraz Pan Tomasz Jałukowicz (MNiSW, Departament Współpracy Międzynarodowej), przedstawiony został zarys planów reaktywacji stacji im. A. Dobrowolskiego (zarządzanej przez Instytut Geofizyki PAN). Zdaniem RAE, umowa powinna zostać podpisana na szczeblu ministerialnym. Dr Klepikow wyraził nadzieję na zawarcie umowy w szybkim terminie i wyraził gotowość do rozmów o włączeniu polskich badaczy polarnych do wyprawy RAE w roku przyszłym.

Projekt zintegrowanych badań mikroplastiku na wybrzeżach arktycznych

Prof. Jan Marcin Węsławski (Instytut Oceanologii PAN) osiągnął wstępne porozumienie na temat zintegrowanych badań mikroplastiku na wybrzeżach arktycznych. Planowany jest wniosek o finansowanie tych badań do Norwegian Research Council oraz Urzędu Gubernatora Svalbardu, który będzie składany przez partnerów norweskich z udziałem badaczy z Holandii i Polski.

Starania o zezwolenie na transekt lądolodu grenlandzkiego w ramach projektu “POP Greenland Research Expedition

Prof. Wiesław Ziaja (Uniwersytet Jagielloński), Wiceprzewodniczący PKPol, pertraktował natomiast z przedstawicielem Rządu Grenlandii zezwolenie na transekt lądolodu grenlandzkiego przez trzyosobową wyprawę żeńską (w tym dwie Polki) w ramach projektu “POP Greenland Research Expedition” finansowanego przez National Geographic Society, objętego wstępnie patronatem honorowym PKPol.

 Pierwsze wnioski

Wskazany jest nasz udział w kolejnych zgromadzeniach Arctic Circle z sesjami tematycznymi organizowanymi we współpracy międzynarodowej. O ile na forum naukowym polska aktywność w zakresie badań arktycznych jest od dawna rozpoznawalna, wskazane byłoby również jej szersze upowszechnianie w kręgach wykraczających poza środowisko stricte naukowe. Dyskusje kuluarowe pokazały również, iż bardzo istotnym zagadnieniem jest zwiększanie publicznego dostępu do danych pomiarowych i obserwacyjnych, zbieranych przez szereg lat przez polskie grupy badaczy w rejonie Arktyki.
Warte rozważenia jest również poszerzenie udziału o elementy artystyczne, nawiązujące do problematyki polarnej.

Ponadto, rekomendowane jest opracowanie albumu prezentującego polską aktywność naukową w Arktyce i popularyzującego najistotniejsze osiągnięcia naukowe, na podstawie plansz wystawy Poland and the Arctic. From long tradition to modern studies of the Arctic, uzupełnionych o kilka dodatkowych elementów oraz opatrzonych komentarzem tekstowym, wraz z przedsłowiem autorstwa Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. 
 

Fot. P. Łepkowski

Skład delegacji (w kolejności alfabetycznej):

Agnieszka Beszczyńska-Möller (Instytut Oceanologii PAN)
Aleksander Dańda (MNiSW)
Piotr Głowacki (Instytut Geofizyki PAN)
Agata Goździk (Instytut Geofizyki PAN)
Tomasz Jałukowicz (MNiSW)
Jacek Jania (Uniwersytet Śląski)
Marek Lewandowski (Instytut Geofizyki PAN)
Maja Lisowska (Uniwersytet Śląski)
Elżbieta Łepkowska (Uniwersytet Śląski)
Piotr Łepkowski (Uniwersytet Śląski)
Andrzej Misztal (MSZ)
Piotr Rakowski (MSZ)
Tymoteusz Sawiński (Uniwersytet Wrocławski)
Ireneusz Sobota (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)
Piotr Stankiewicz (Instytut Geofizyki PAN)
Łukasz Szumowski (MNiSW)
Anna Temp (University of Edinburgh / Instytut Geofizyki PAN)
Mateusz Waligóra (Uniwersytet Śląski)
Jan Marcin Węsławski (Instytut Oceanologii PAN)
Wiesław Ziaja (Uniwersytet Jagielloński)
Tymon Zieliński (Instytut Oceanologii PAN)


Media

Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji: http://www.pkpolar.pl/galeria/arctic-circle-assembly-2017/
oraz krótkiej relacji filmowej: https://vimeo.com/241603449

Z treścią wystawy “From Long Tradition to Modern Studies of the Arctic System” można zapoznać się na stronie: http://www.pkpolar.pl/from-long-tradition-to-modern-studies-of-the-arctic-system/

Relacje o polskim udziale na Arctic Circle Assembly 2017:


Podziękowania

Składamy serdeczne podziękowania Kierownikowi Ambasady RP w Reykiaviku, Radcy-Ministrowi Lechowi Mastalerzowi oraz pracownikom Ambasady za gościnne przyjęcie oraz pomoc logistyczną.

Merytoryczne i techniczne przygotowanie wystawy “From Long Tradition to Modern Studies of the Arctic System” oraz części filmów na sesję “Polish Exploration of the Changing Arctic” sfinansowane zostało w ramach umowy nr 964/P-DUN/2017 ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę: „Przygotowanie polskich sesji popularnonaukowych na potrzeby ARCTIC CIRCLE ASSEMBLY 2017 – http://www.arcticcircle.org/”

Udział przedstawicieli Polski, aktywnie włączonych w przygotowania sesji podczas Arctic Circle Assembly 2017 dofinansowany został ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie porozumienia o współpracy i rozliczeniu organizacji wizyty polskiej delegacji w ramach konferencji Arctic Circle Assembly 2017 w dniach 13-15 października 2017 r. z dn. 12 października 2017 r.

Podziękowania Organizatorów Arctic Circle Assembly 2017: http://www.pkpolar.pl/wp-content/uploads/2017/10/Thank-you-letter-for-Breakout-Speakers-2017.pdf

Arctic Science Summit Week 2017, Praga, Czechy, 31 marca – 7 kwietnia 2017 r.

W kongresie Arctic Science Summit Week (ASSW) 2017 w Pradze, który odbył się w dniach 31 marca – 7 kwietnia 2017, uczestniczyło w sumie 708 osób, reprezentujących instytucje z 28 państw.

Clarion Congress Hotel Prague – venue. Foto: Marta Chmielewska

Polska delegacja, licząca 80 osób, znalazła się na drugim miejscu pod względem liczby uczestników, po Stanach Zjednoczonych. Warto zaznaczyć, iż znaczną jej część stanowili młodzi naukowcy.

W 28 naukowych sesjach tematycznych wygłoszono:

  • 267 referatów (w tym 25 wygłoszonych przez reprezentantów z Polski),
  • 222 postery (w tym 42 zaprezentowanych przez Polaków).

Książka abstraktów w wersji pdf dostępna jest na stronie konferencji: http://www.assw2017.eu/files/assw2017-abstract-book.pdf.

W ramach sesji posterowej przeprowadzony został konkurs na najlepszy poster autorstwa młodych naukowców. Kilkoro polskich uczonych weszło w skład jury. Więcej informacji o konkursie: http://apecs.is/news/apecs-news/1766-assw-early-career-poster-award-winners.html.

 

W trakcie ASSW 2017, poza konferencją naukową, odbył się szereg spotkań i warsztatów, w tym:

  • posiedzenie Rady International Arctic Science Committee (IASC Council),
  • spotkania Grup Roboczych International Arctic Science Committee (IASC Working Groups),
  • warsztaty dla młodych naukowców “Inter-disciplinary coordination and multi-stakeholder cooperation through the notion of ‘boundary objects’”, organizowane przez Association of Polar Early Career Scientists (APECS) (http://apecs.is/events/past-event-highlights/event-highlights-2017/assw-2017.html),
  • warsztaty dotyczące projektu Multidisciplinary drifting Observatory for the Study of Arctic Climate (MOSAiC) (http://www.mosaicobservatory.org/). 

 

Dr hab. Michał Łuszczuk (pośrodku), delegat Polski do Rady IASC. Foto: archiwum IASC.

W Radzie IASC Polskę reprezentował dr hab. Michał Łuszczuk (UMCS), Sekretarz Naukowy Komitetu Badań Polarnych PAN, który zastąpił ustępującego po ponad 10 latach prof. dr hab. Jacka Janię.
Składamy serdeczne podziękowania Profesorowi Jani za ogromne zaangażowanie w promowanie polskiej nauki polarnej oraz działalność na rzecz międzynarodowej i międzydyscyplinarnej współpracy uczonych. Doktorowi Łuszczukowi życzymy powodzenia!

Prof. Jacek Jania, Przewodniczący Centrum Studiów Polarnych oraz dr Susan Barr, Prezydent IASC, podpisują porozumienie o współpracy. Foto: archiwum IASC.

 

W trakcie posiedzenia Rady IASC podpisane zostało porozumienie o współpracy (Memorandum of Understanding) pomiędzy Centrum Studiów Polarnych oraz Komitetem Badań Polarnych PAN a IASC. Porozumienie przedłuża funkcjonowanie polskiej sekcji Sekretariatu IASC do końca roku 2018.

 

Zadaniem polskiej sekcji Sekretariatu IASC jest koordynowanie Programu Stypendialnego IASC (IASC Fellowship Program) oraz innych form wspierania młodych naukowców. Więcej informacji na temat udziału stypendystów IASC w ASSW 2017 na stronie: http://www.polarknow.us.edu.pl/iasc/. Szczegółowe informacje o IASC Fellowship Program: http://iasc.info/capacity-building/fellowship.

Rada IASC. Foto: archiwum IASC.

 

 

W przyszłym roku ASSW odbędzie się w Davos (Szwajcaria), w ramach wspólnej konferencji SCAR i IASC POLAR 2018 (http://www.polar2018.org/). 


Polska reprezentacja na ASSW 2017. Foto: P. Łepkowski

NADCHODZĄCE WYDARZENIA

XXXVII Sympozjum Polarne, Poznań, 8-10 czerwca 2018 r.


Polskie Konsorcjum Polarne zostało współorganizatorem XXXVII Sym-pozjum Polarnego, które odbędzie się w dniach 8-10 czerwca 2018, na Wy-dziale Nauk Geograficznych i Geologicznych UAM w Poznaniu.

Temat konferencji „Polar Change – Global Change”, podkreśla znaczenie ba-dań polarnych w rozpoznaniu przyczyn i mechanizmów zmian globalnych klimatu.
Sympozjum będzie okazją do zapoznania się z aktualnymi kierunkami badań realizowanymi w obszarach polarnych, a także do dyskusji fundamentalnych zagadnień mechanizmu kształtowania i rozwoju obszarów polarnych i ich miejsca w współczesnym rozwoju świata.

XXXVII Sympozjum Polarne organizowane jest przez:

  • Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu – Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych;
  • Komitet Badań Polarnych PAN;
  • Klub Polarny PTG;
  • Polskie Konsorcjum Polarne;
  • Stację Polarną UAM „Petuniabukta”;
  • Stowarzyszenie Geomorfologów Polskich.

PLANY DZIAŁALNOŚCI W ROKU 2018

Kontynuacja aktualnie realizowanych projektów: 

W roku 2018 kontynuowane będzie merytoryczne opracowywanie Białej Księgi polskich badań polarnych, zarówno na poziomie Zespołu Redakcyjnego, jak i szerszych konsultacji ze środowiskiem naukowym. Kontynuowane będą również prace nad bazą metadanych polarnych.

Organizacja Targów Polarnych jako przedsięwzięcie wymagające znacznych nakładów finansowych oraz niełatwe logistycznie. W celu zapewnienia jak najlepszego poziomu organizacji oraz zminimalizowania ryzyka finansowego, zapadła decyzja o przesunięciu tej inicjatywy na najbliższe lata

Wspólne inicjatywy PKPol oraz APECS Polska:

  1. Panel dyskusyjny z przedstawicielami w międzynarodowych polarnych organizacjach podczas 37. Sympozjum Polarnego

Podczas spotkania panelowego uczestnicy Sympozjum zapoznają się z działalnością różnych organizacji zajmujących się prowadzeniem, planowaniem i koordynowaniem badań w rejonach polarnych. Poznają również zaproszonych polskich reprezentantów w tych gronach, którzy odpowiedzą na pytania dotyczące ich roli.

Inicjatywa dedykowana jest głównie dla młodych naukowców, ale spotkanie będzie otwarte dla wszystkich chętnych uczestników Sympozjum.

  1. Intensywne warsztaty z zarządzania projektami

Warsztaty będą skierowane do młodych naukowców którzy chcą wzmocnić swoje umiejętności w aplikowaniu o granty oraz prowadzeniu wysokiej jakości projektów. Zajęcia będą odbywały się w małych grupach, pod okiem doświadczonego mentora, Kamila Jagodzińskiego.

——-

Do pobrania – pdf