Informacja na temat spotkania Ministrów Nauki w sprawie badań arktycznych (Waszyngton, USA, 28 września 2016)

Zapraszamy do zapoznania się z relacją ze spotkania Ministrów Nauki w sprawie badań arktycznych, które odbyło się 28 września br. w Białym Domu, opracowaną przez dr. hab. Michała Łuszczuka: 

Wraz z dobiegającymi końca pracami nad projektem prawnie wiążącej umowy, którą w 2017 roku podpiszą państwa arktyczne – tzw. Porozumienie o wzmocnieniu międzynarodowej współpracy naukowej w Arktyce – pojawiła się jeszcze jedna inicjatywa dotycząca przyszłości międzynarodowych badań arktycznych. Późną wiosną tego roku administracja Prezydenta Barcka Obamy wyszła z propozycją zorganizowania spotkania ministrów nauki z państw zaangażowanych w badania na Dalekiej Północy (Arctic Science Ministerial).

Jakkolwiek z początku cel tego spotkania nie był w pełni skonkretyzowany, to jednak bez wątpienia możliwość wspólnej dyskusji przedstawicieli państw arktycznych i niearktycznych (która jest niestety ograniczona w ramach Rady Arktycznej) wydawała się bardzo cenną propozycją. Taką opinię Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego, które otrzymało zaproszenie z USA, przedstawił Komitet Badań Polarnych PAN (wsparty przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych) i dzięki niej Polska znalazła się w gronie 25 państw i UE zaproszonych do przygotowania spotkania oraz udziału w obradach, które zaplanowano na koniec września w Białym Domu.

Prace nad przygotowaniem spotkania (a dokładnie to jego rezultatów) miały dwa główne wymiary: polityczny (opracowanie Deklaracji Ministrów) oraz naukowy (opracowanie katalogu projektów międzynarodowych już realizowanych w Arktyce, a mogących pełnić rolę ram dla dalszego rozwoju badań). Katalog ten miał obejmować cztery obszary:

(1) znaczenie arktycznych badań naukowych w skali regionalnej i globalnej;
(2) rozwijanie, integracja obserwacji naukowych w Arktyce i dzielenie się ich wynikami;
(3) wykorzystanie rezultatów badań naukowych w rozwiązywaniu problemów lokalnych Arktyki, a także w kształtowaniu strategii globalnych w odpowiedzi na zmiany klimatu;
(4) znaczenie badań polarnych w rozwoju edukacji w dziedzinie nauk przyrodniczych, inżynierii, techniki i matematyki (STEM) oraz zwiększenia zaangażowania zwykłych obywateli w procesy badawcze.

Polska zgłosiła następujące propozycje do trzech sesji:

(1) Towards better understanding of the role of snow for changes in the Pan-Arctic environment,
(2) Evolution of the Arctic glaciers terminating into the sea and its local and global consequences,
(3) Changes in the Arctic fjord system based at the permanent scientific observatory Polish Polar Station,
(4) Edu-Arctic – Innovative educational program attracting young people to natural sciences and polar research.

Warto podkreślić, iż wszystkie cztery zostały włączone przez Organizatorów do puli dyskutowanych inicjatyw badawczych oraz materiałów konferencyjnych. W wystąpieniu Prof. Teresy Czerwińskiej – wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego szczególna uwaga została skierowana na ostatni z wymienionych projektów, przede wszystkim w kontekście jego potencjału w zakresie rozwijania w przyszłości współpracy z kolejnymi partnerami.

Spotkanie w Waszyngtonie przebiegło bez większych kontrowersji, choć warto zauważyć, iż wyraźnie wybrzmiały na nim głosy przedstawicieli arktycznych ludów rdzennych, które oczekują większego współudziału w badaniu Arktyki, jak też respektowania ich praw podczas prowadzonych badań. Wśród wielu wygłoszonych przemówień (każdy z przedstawicieli 25 państw miał 5-7 minut na przedstawienie swego stanowiska) swą konkretnością wyróżniały się wystąpienia ministrów Niemiec oraz Polski. Należy jednak podkreślić, iż wszystkie państwa z równym zaangażowaniem poparły konieczność dalszych prac nad konkretyzacją zakresu współpracy i osiąganiu opartego na niej efektu synergii. Prace te są już prowadzone.

W spotkaniu w Waszyngtonie – na zaproszenie MNiSW – polskie środowisko polarne reprezentowali członkowie Prezydium KBP PAN: Prof. Jacek Jania i dr hab. Michał Łuszczuk. Była to dla nich okazja do nawiązania nowych kontaktów oraz promocji polskiego zaangażowania w naukowe poznanie Arktyki. Nie sposób też nie podkreślić, iż spotkanie w Waszyngtonie stało się sprzyjającą okazją, aby MNiSW mogło zwrócić baczniejszą uwagę i docenić polskie badania polarne, m.in. w kontekście postulatów umiędzynarodawiania polskiej nauki.

Przygotował: M.Ł.

Comments are closed.